तेरे बिन लादेन..

गेली दहा वर्षे ज्याच्यासाठी जंग जंग पछाडले, तो ओसामा बिन लादेन अखेर अमेरिकेच्या कारवाईत पाकिस्तानात मारला गेला. अर्थात, लादेन मारला गेला हा अमेरिकेचा दावा आहे. ज्या अर्थी स्वतः ओबामा यांनी तशी घोषणा केली, त्याअर्थी तो सत्य असेल असा विश्वास ठेवायला हरकत नाही, परंतु तरीही मारला गेला तो खरोखरच लादेन होता का याबाबत जग साशंक आहे आणि हे गूढ आता कायम राहणार आहे. या कारवाईची शेखीही अमेरिकेला मिरवता येणार नाही, कारण गेली दहा वर्षे आकाशपाताळ एक करूनही अमेरिकेसारखी जगातील सर्वांत प्रबळ महासत्ता लादेनचा केसही वाकडा करू शकली नाही हे जगाने पाहिले आहे. अमेरिकेचा लादेन शोध हा जगाच्या कुचेष्टेचा विषय बनला होता. आपल्याकडे तर ‘तेरे बिन लादेन’ सारखा अत्यंत मार्मिक विनोदी चित्रपटही त्यावर येऊन गेला. आतापावेतो कितीतरी वेळा लादेन सापडल्याच्या आणि मारला गेल्याच्या वदंता उठल्या. कधी त्याचा नैसर्गिक मृत्यू झाल्याचे सांगितले गेले, कधी त्याला मूत्रपिंड विकार जडल्याची आवई उठली, तर कधी तो सीआयएच्या कारवाईत ठार झाल्याचे दावे केले गेले. परंतु सातत्याने लादेनच्या व्हिडिओ टेप आणि अलीकडच्या काळात ऑडिओ टेप प्रसृत होत राहिल्या आणि या दाव्यांतील हवाच निघून गेली. अगदी अलीकडे म्हणजे गेल्या वर्षी ऑक्टोबरमध्ये लादेनची फ्रान्सला दमबाजी करणारी ऑडिओ टेप प्रसृत झाली होती. तिचे विश्‍लेषण तज्ज्ञांनी केले असता तो आवाज खरोखरच लादेनचा असल्याचा निष्कर्ष काढला गेला होता. आता लादेनचा खातमा करण्यात यश आल्याचा दावा अमेरिका करीत असली, तरी कोणी सांगावे, कदाचित पुढच्या काळातही लादेनची अगम्य अरबी भाषेतील नवी ध्वनिफीत जगाला बुचकळ्यात पाडू शकते. दहशतवादाविरुद्धची कारवाई हा आजवर अमेरिकेच्या विदेश नीतीचा एक महत्त्वाचा भाग बनला होता. अफगाणिस्तानसारख्या दूरस्थ प्रदेशामध्ये त्यासाठी मोठी मोहीम राबवण्यात आली. परंतु पर्वत खोदूनही उंदीरदेखील सापडेनासा झाला तेव्हा ही कारवाई मागे घेण्याचा दबाव अमेरिकी प्रशासनावर जनतेकडून वाढू लागला होता. ओबामा सत्तेवर आले, तेच मुळी दहशतवादाचा कडवा मुकाबला करण्याची घोषणा करीत. त्यांनी दोन वर्षांपूर्वी आपल्या परराष्ट्र धोरणाची फेररचना करताना अफगाणिस्तान व पाकिस्तानमधून अल कायदाला ‘डिजरप्ट, डिसमँटल, डिफीट’ करण्याची घोषणा केली. परंतु जागतिक दहशतवाद संपुष्टात आणण्यात अमेरिकेला यश मिळाले असे चित्र काही आजतागायत निर्माण होऊ शकले नाही. मायदेशावरील हल्ले त्यांना रोखता आले असतील, परंतु जगावरील दहशतवादाची टांगती तलवार काही त्यांना हटवता आलेली नाही आणि आता लादेनच्या मृत्यूनंतरही त्याची जागा घेण्यास कोणी दुसरा प्रति लादेन पुढे सरसावणार नाही हेही सांगता येत नाही. लादेन ही एक व्यक्ती मारली गेली आहे, परंतु ती कडवी, धर्मांध प्रवृत्ती कुठे मेली आहे? उलट ती दिवसेंदिवस जगातील नवनव्या देशांमध्ये फैलावत चालली आहे. उच्चशिक्षित, उच्चभ्रू वर्गापर्यंत या धर्मांधतेचे लोण पसरत चालले आहे. मग लादेनची हत्या करून अमेरिकेने काय मिळवले?सद्दाम हुसेनला अमेरिकेने असहाय स्थितीत कोंडीत पकडून नंतर फासावर चढवले. सद्दामच्या अंतानंतर इराणविरुद्धची कारवाई संपुष्टात आली. परंतु लादेनच्या हत्येनंतर जागतिक दहशतवादाविरुद्धची कारवाई थांबवण्यासारखी परिस्थिती निर्माण होऊ शकते का? निश्‍चितच नाही. उलट ज्या पाकिस्तानमध्ये लादेन मारला गेला, तेथेच तालिबानी प्रवृत्तीचा जोर दिवसेंदिवस वाढत चालला आहे. ‘अल कायदा’ भले संपुष्टात येणार असेल, परंतु नवनव्या नावांनी नवनवे गट संघटित होऊन जगाला वाकुल्या दाखवीत राहणारच आहेत. लादेन भले मारला गेला असेल, परंतु इस्लामी दहशतवादाचे जे एक जागतिक संघटन लादेनने प्रस्थापित केले आहे, ते मुळीच कमकुवत झालेले नाही. जगाच्या अज्ञात कोपर्‍यात कोण कुठे कोणावर सूड उगवायचे बेत आखतो आहे याचा आपण आज अंदाजही बांधू शकत नाही. लादेनला ठार मारून अमेरिकेने विश्‍व व्यापार केंद्रावरील हल्ल्याचा दहा वर्षांनंतर सूड उगवला असेल, परंतु जग भयमुक्त करण्याच्या दिशेने अजून बरीच मजल मारायची आहे.